Sầu riêng Đắk Lắk 'nói không' với chất cấm

Chiều ngày 13/6, tại thành phố Buôn Ma Thuột, Hiệp hội sầu riêng Đắk Lắk phối hợp với Sở Nông nghiệp và Môi trường Đắk Lắk tổ chức hội nghị tổng kết niên vụ sầu riêng năm 2024, triển khai nhiệm vụ, giải pháp năm 2025 và 'nói không' với chất cấm trong sản xuất. Dự hội nghị có lãnh đạo tỉnh Đắk Lắk, các sở ngành và đông đảo doanh nghiệp, HTX, người dân có mã vùng trồng, cơ sở đóng gói, các nhà khoa học đến từ các viện, trường…

Nhiều giải pháp đảm bảo sầu riêng đạt chuẩn xuất khẩu

Ông Nguyễn Hắc Hiển, Chi cục trưởng Chi cục Trồng trọt và BVTV tỉnh Đắk Lắk cho biết, hiện địa phương có diện tích sầu riêng lớn nhất nước với 38,8 ngàn ha, được trồng tập trung tại các huyện Krông Pắc, Krông Năng, Krông Búk, Cư M’gar, Buôn Ma Thuột, Ea H’leo; Sản lượng dự kiến năm 2025 ước đạt khoảng 380 - 400 ngàn tấn.

Hiện tỉnh Đắk Lắk có 266 vùng trồng sầu riêng với tổng diện tích khoảng gần 7.400 ha/22.600 ha chiếm gần 33% diện tích sầu riêng cho thu hoạch. Về cơ sở đóng gói quả tươi xuất khẩu, có 39 cơ sở được phía Trung Quốc cấp mã số. Về cơ sở đóng gói sầu riêng đông lạnh, đến nay trên địa bàn tỉnh có 11 đơn vị được phía Tổng cục Hải quan Trung Quốc phê duyệt mã số xuất khẩu sầu riêng đông lạnh.

Qua công tác giám sát cho thấy các vùng trồng, cơ sở đóng gói cơ bản chấp hành các yêu cầu như có quy trình sản xuất, quy trình quản lý dịch hại, giám sát đối tượng dịch hại mà phía Trung Quốc quan tâm, thực hiện việc ghi chép nhật ký canh tác. Tuy nhiên, hiện vẫn còn một số hộ trong vùng trồng chưa duy trì tốt các yêu cầu như chưa thực hiện tốt quy trình sản xuất, chưa kiểm soát tốt các đối tượng kiểm dịch thực vật mà nước nhập khẩu quan tâm như rệp sáp, ruồi đục quả, chưa có bể, thùng chứa bao bì thuốc BVTV, phân bón sau sử dụng, ghi chép nhật ký chưa đầy đủ. Do vậy thời gian qua vẫn có những sản phẩm sầu riêng xuất khẩu từ vùng trồng được cấp mã số trên địa bàn tỉnh vi phạm về kiểm dịch thực vật.

Để nâng cao chất lượng sầu riêng, theo ông Nguyễn Hắc Hiển, thời gian tới ngành sẽ hoàn thiện đề án phát triển ngành hàng sầu riêng, bơ giai đoạn 2025 tầm nhìn 2030 trình UBND tỉnh phê duyệt.

Đồng thời rà soát và khuyến cáo người dân sản xuất đảm bảo theo quy hoạch và không mở rộng diện tích, đặc biệt đối với những diện tích sản xuất không phù hợp. Nâng cao năng lực quản lý cho các HTX, tổ hợp tác, tăng cường xây dựng chuỗi liên kết bền vững từ khâu sản xuất đến tiêu thụ và xuất khẩu sản phẩm.

Thường xuyên tuyên truyền các hộ dân tại vùng trồng sầu riêng tuân thủ quy trình sản xuất, quy trình kiểm soát sinh vật gây hại và kỹ thuật thu hoạch sầu riêng cũng như các quy định về ATTP. Khuyến cáo vùng trồng, cơ sở đóng gói chủ động kiểm tra các chỉ tiêu về ATTP, đặc biệt là Cadimi đối với các lô hàng sầu riêng trước khi xuất khẩu.

Đẩy mạnh hoạt động xúc tiến thương mại sản phẩm sầu riêng, hàng năm tổ chức các hội thảo liên kết tiêu thụ, tham gia các hội chợ triển lãm quốc gia, quốc tế, giới thiệu sản phẩm sầu riêng trên các sàn giao dịch nông sản, hỗ trợ cung cấp thông tin thị trường cho các tổ chức, cá nhân trồng sầu riêng.

Tăng cường kiểm tra, giám sát đối với các doanh nghiệp thu mua, tiêu thụ trái cây xuất khẩu và các hộ sản xuất trong vùng trồng được cấp mã. Đồng thời lấy mẫu ngẫu nhiên tại một số vùng trồng, cơ sở đóng gói để phân tích dư lượng thuốc BVTV và một số kim loại nặng trước vụ thu hoạch sầu riêng để cảnh báo sớm trước khi thu hoạch sầu riêng xuất khẩu.

Ông Nguyễn Văn Hà, Phó Giám đốc Sở Nông nghiệp và Môi trường Đắk Lắk cho biết, là địa phương có diện tích sầu riêng lớn nhất nước, để xuất khẩu trái cây sang các thị trường, cần phải chiếu xạ, kiểm dịch thực vật xuất khẩu, kiểm tra an toàn thực phẩm, do đó đề nghị Bộ Nông nghiệp và Môi trường quan tâm, tiếp tục đàm phán với Tổng cục Hải quan Trung Quốc để công nhận thêm một số trung tâm kiểm nghiệm tại Đắk Lắk.

Bố trí đơn vị chiếu xạ, đơn vị kiểm dịch thực vật xuất khẩu tại Đắk Lắk để tạo điều kiện thuận lợi cho hoạt động xuất khẩu, giúp giảm chi phí, hạn chế rủi ro cho doanh nghiệp.

Xây dựng, hoàn thiện hệ thống pháp luật liên quan đến quản lý xuất khẩu nông sản với quy định cụ thể hơn về mã số vùng trồng, cơ sở đóng gói và kiểm nghiệm, giám định. Xây dựng, chuẩn hóa hệ thống tiêu chuẩn kỹ thuật từ sản xuất, thu hoạch, chế biến đến xuất khẩu. Thiết lập chương trình kiểm soát chất lượng và an toàn thực phẩm đối với sầu riêng xuất khẩu…

Xây dựng chuỗi sầu riêng xuất khẩu luồng xanh

Ông Lê Anh Trung, Chủ tịch Hiệp hội sầu riêng Đắk Lắk cho biết, những năm qua, ngành sầu riêng Việt Nam đã có bước phát triển thần tốc, khẳng định vị thế trên bản đồ xuất khẩu thế giới. Tuy nhiên, đi cùng với cơ hội lớn là những thách thức không nhỏ về an toàn thực phẩm, kiểm soát hóa chất, truy xuất nguồn gốc, đặc biệt là yêu cầu ngày càng khắt khe từ thị trường quốc tế.

“Chúng ta hiểu rằng, chỉ một vụ việc vi phạm nhỏ cũng có thể làm sụp đổ niềm tin, gây tổn hại lâu dài tới cả ngành hàng và đời sống của hàng vạn nông dân, doanh nghiệp. Để sầu riêng Việt Nam thực sự vươn tầm thế giới, xuất khẩu bền vững, không còn cách nào khác ngoài sự hợp lực , đồng lòng để kiểm soát toàn diện và minh bạch từ gốc đến ngọn”, ông Lê Anh Trung nói.

Tại hội nghị, Hiệp hội sầu riêng Đắk Lắk đã chính thức phát động phong trào “Chung tay xây dựng chuỗi sầu riêng xuất khẩu luồng xanh – Vì nền sầu riêng Việt an toàn và bền vững” với những mục tiêu rõ ràng và hành động cụ thể.

Theo đó, nâng cao nhận thức cho các chủ thể tham giao vào chuỗi ngành hàng sầu riêng, siết chặt kiểm soát nhóm hóa chất và kim loại nặng, chủ động "nói không" với chất cấm trong nông nghiệp, mỗi vườn trồng đều chủ động kiểm soát chặt chẽ trước khi hàng hóa rời khỏi vườn.

Phòng xét nghiệm là chốt chặn sớm và cực kỳ quan trọng cuối cùng trong chuỗi kiểm soát an toàn, tất cả lô hàng đều phải được xét nghiệm, đánh giá đạt chuẩn trước khi rời khỏi vườn trồng. Ứng dụng mạnh mẽ công nghệ thông tin, truy xuất nguồn gốc minh bạch từng trái sầu riêng xuất khẩu.

Xây dựng, nhân rộng ít nhất 15 chuỗi sản xuất – đóng gói – xuất khẩu “luồng xanh”, tạo hình mẫu cho toàn ngành hàng và lan tỏa khắp các vùng trồng trên cả nước.

“Hiệp hội sầu riêng Đắk Lắk cam kết là đầu mối gắn kết, phối hợp hành động giữa chính quyền, doanh nghiệp, nông dân, hợp tác xã, nhà khoa học, đơn vị công nghệ, đặc biệt là các phòng xét nghiệm và nhà tài trợ quyết liệt triển khai các cam kết đã nêu”, ông Lê Anh Trung nói.

Vừa qua, Thái Lan - nước xuất khẩu sầu riêng lớn nhất khu vực đã đàm phán thành công với hải quan Trung Quốc để chính thức bỏ kiểm soát chất vàng O trong xuất khẩu sầu riêng. Từ thực tế này, cũng như trên cơ sở ghi nhận nhiều ý kiến, đề xuất, kiến nghị xác đáng từ các doanh nghiệp, hợp tác xã và hội viên trong Hiệp hội sầu riêng Đắk Lắk mong muốn Bộ Nông nghiệp và Môi trường sớm rà soát, đánh giá lại quy định về kiểm soát chất vàng O để có quyết định phù hợp, hỗ trợ tối đa cho ngành hàng sầu riêng Việt Nam cạnh tranh bình đẳng và phát triển bền vững trên thị trường quốc tế.

“Hãy cùng nhau lan tỏa tinh thần “Chung tay xuất khẩu bền vững – Sầu riêng Việt Nam vươn tầm thế giới” vì một nền nông nghiệp Việt Nam thông minh, có trách nhiệm, hội nhập sâu rộng và phát triển lâu dài”, ông Lê Anh Trung nhấn mạnh.

Tại hội nghị, nhiều nhà khoa học, doanh nghiệp công nghệ đã trình bày các giải pháp canh tác, xử lý đất, phân bón để sầu riêng không bị nhiễm các chất cấm. Đồng thời các đơn vị, doanh nghiệp đã ký cam kết hỗ trợ người dân, doanh nghiệp các giải pháp canh tác sầu riêng bền vững. Các chủ thể trong chuỗi giá trị ngành hàng sầu riêng đã ký kết, công bố 10 – 15 chuỗi “luồng xanh” đạt chuẩn.