Tìm giải pháp biến rơm rạ từ phế phẩm thành tài nguyên cho ĐBSCL

Thách thức trong xử lý rơm rạ

Sau 1 năm triển khai thực hiện, Đề án “Phát triển bền vững 1 triệu hecta chuyên canh lúa chất lượng cao và phát thải thấp gắn với tăng trưởng xanh vùng Đồng bằng sông Cửu Long (ĐBSCL) đến năm 2030” (gọi tắt là Đề án) đã từng bước khẳng định tính đúng đắn, cần thiết với những kết quả đáng ghi nhận về kinh tế lẫn môi trường.

Sau một năm thực hiện, Đề án đã bước đầu mang lại những kết quả tích cực. Ảnh: Tạ Quang

Bên cạnh những thuận lợi, thách thức trong canh tác lúa chất lượng cao, giảm phát thải là việc áp dụng các giải pháp kỹ thuật canh tác chưa đồng bộ. Nhiều địa phương và người dân chủ yếu quan tâm đến các biện pháp tưới tiêu mà chưa chú trọng đúng mức đến việc xử lý rơm rạ. Việc đốt rơm rạ sau thu hoạch vẫn còn phổ biến, gây ô nhiễm môi trường và lãng phí nguồn tài nguyên có thể tái sử dụng cho sản xuất nông nghiệp.

Điều này đặt ra thách thức trong việc thay đổi nhận thức và áp dụng các giải pháp quản lý rơm rạ hiệu quả, như ủ làm phân hữu cơ, sử dụng làm thức ăn chăn nuôi hoặc nguyên liệu cho sản xuất năng lượng sinh học.

Theo số liệu công bố tại Diễn đàn “Tăng cường chuỗi giá trị rơm rạ - Hỗ trợ Đề án 1 triệu ha lúa chất lượng cao, phát thải thấp gắn với tăng trưởng xanh vùng ĐBSCL” vào ngày 8.4, vùng ĐBSCL có trên 24 triệu tấn rơm mỗi năm từ quá trình canh tác lúa. Nếu tính sơ bộ, chỉ riêng Đề án tạo ra gần 14 triệu tấn rơm nếu mỗi năm canh tác 2 vụ.

Dù vậy, chỉ khoảng 30% trong tổng số 24 triệu tấn rơm được thu gom, phục vụ sản xuất... 70% còn lại bị đốt ngoài đồng hoặc vùi vào đất lúa. Điều này đồng nghĩa với một nguồn tài nguyên khổng lồ không được khai thác đúng cách để phục vụ phát triển nông nghiệp bền vững và giảm phát thải khí nhà kính.

Giải pháp bền vững

Chia sẻ tại diễn đàn “Tăng cường chuỗi giá trị rơm rạ - Hỗ trợ Đề án 1 triệu ha lúa chất lượng cao, phát thải thấp gắn với tăng trưởng xanh vùng ĐBSCL”, ông Nguyễn Văn Hùng - Chuyên gia cao cấp của Viện Nghiên cứu Lúa gạo Quốc tế, cho biết, nếu nông dân trồng lúa 3 vụ/năm, cho năng suất 24 tấn, tương đương lợi nhuận ròng thu được khoảng 86 triệu đồng/ha/năm.

Nếu nông dân sử dụng phân bón hữu cơ, mức lợi nhuận này có thể tăng lên 100 triệu đồng/ha/năm nhờ giảm chi phí phân bón vô cơ, tăng năng suất lúa. Với 1 ha lúa, nông dân sẽ thu gom được 12 tấn rơm cuộn/năm, lợi nhuận từ dịch vụ cuộn rơm là 3 triệu đồng/ha/năm. Nếu sử dụng rơm để trồng nấm, 1 ha rơm sẽ thu được 1 tấn nấm/năm, lợi nhuận đạt được khoảng 6,5 triệu đồng/năm...

Qua đó cho thấy, không đốt rơm rạ, nông dân vẫn có thể tạo ra được nhiều dinh dưỡng cho đất đai, giảm phát thải khí nhà kính và tăng thêm thu nhập.

Nhiều giải pháp được đưa ra để xử lý rơm rạ sau thu hoạch lúa. Ảnh: Phương Anh

Thời gian qua, Bộ NNMT đã làm việc với nhiều đơn vị, đối tác trong và ngoài nước để tìm nơi tiêu thụ rơm. Trong số đó, Bộ đã làm việc với Tập đoàn Điện lực Việt Nam và thống nhất đưa vào Quy hoạch điện VIII đầu tư một nhà máy điện sinh khối tại huyện Vĩnh Thạnh (TP Cần Thơ), công suất 150MW, nhu cầu nguồn nguyên liệu khoảng 1 triệu tấn rơm.

Đối tác Nhật Bản cũng xem xét khả năng xây dựng nhà máy tại ĐBSCL để đốt trấu, rơm tạo ra silica, phục vụ ngành mỹ phẩm, lốp xe ô tô… Hiện nay, nhiều doanh nghiệp phát minh ra các chế phẩm sinh học để xử lý rơm, máy móc cơ giới phục vụ thu gom rơm rạ.

Tuy nhiên, các giải pháp trên chỉ mới giải quyết được một phần nhỏ lượng rơm hiện có, chưa trở thành động lực. Do đó, Bộ NNMT đã đề nghị Hiệp hội Ngành hàng lúa gạo Việt Nam phối hợp với Trung tâm Khuyến nông Quốc gia xây dựng một chương trình đổi mới sáng tạo cụ thể, tạo ra giá trị gia tăng từ nguồn rơm rạ.

MỸ LINH

Nguồn: https://laodong.vn/kinh-doanh/tim-giai-phap-bien-rom-ra-tu-phe-pham-thanh-tai-nguyen-cho-dbscl-1489453.ldo