Cục Trồng trọt và Bảo vệ thực vật vừa có văn bản gửi Sở Nông nghiệp và Môi trường các tỉnh/thành phố phía Bắc về việc chỉ đạo sản xuất vụ đông xuân 2025 - 2026.
Cục Trồng trọt và Bảo vệ thực vật cho biết theo dự báo của Trung tâm Khí tượng Thủy văn Quốc gia, nhiệt độ trung bình từ tháng 1 đến tháng 4/2026 ở khu vực Bắc Bộ, Thanh Hóa - Huế trong tháng 2 - 3/2026 và khu vực Đồng bằng Bắc Bộ trong tháng 4/2026 cao hơn từ 0,5 - 1 độ C so với trung bình nhiều năm (TBNN) cùng thời kỳ.
Không khí lạnh (KKL) có khả năng hoạt động yếu hơn TBNN, tuy nhiên vẫn gây ra các đợt rét đậm, rét hại (tập trung trong tháng 2/2026). Cần đề phòng khả năng xảy ra những đợt rét đậm, rét hại với nhiệt độ thấp nhất, đặc biệt các khu vực vùng núi phía Bắc và có thể kèm theo hiện tượng băng giá, mưa tuyết.
Khu vực phía Tây Bắc Bộ có thể xuất hiện nắng nóng cục bộ từ tháng 3/2026. Khu vực Tây Bắc Bộ và khu vực từ Thanh Hóa đến Huế có khả năng xuất hiện nắng nóng từ khoảng tháng 4/2026, sau đó mở rộng dần toàn khu vực Bắc Bộ và Trung Bộ từ cuối tháng 4/2026. Tổng lượng mưa trong 3 tháng đầu năm 2026 ở các khu vực ở mức tương đương so với TBNN cùng thời kỳ.
Để chăm sóc, thu hoạch cây vụ đông 2025 và gieo trồng vụ đông xuân 2025 - 2026 đạt kết quả tốt, Cục Trồng trọt và Bảo vệ thực vật đề nghị Sở Nông nghiệp và Môi trường các tỉnh/thành phố phía Bắc tập trung chỉ đạo một số nội dung sau:
1. Sản xuất lúa vụ đông xuân 2025 - 2026
Ngay từ Hội nghị sản xuất trồng trọt và bảo vệ thực vật tháng 9/2025, Bộ Nông nghiệp và Môi trường cùng các tỉnh/thành phố phía Bắc đã xây dựng kịch bản cho sản xuất lúa vụ đông xuân 2025 - 2026 với kế hoạch 1,052 triệu ha, sản lượng khoảng 12,960 triệu tấn. Trên cơ sở đó, các địa phương bố trí thời vụ gieo cấy, cơ cấu giống lúa cho phù hợp với nguyên tắc đảm bảo lúa phân hóa đòng và trỗ gặp thời tiết thuận lợi, tránh rét “Nàng Bân” khi lúa trỗ, tránh lụt Tiểu mãn ở vùng đất thấp khi thu hoạch, đồng thời bố trí thời vụ gieo cấy sớm lúa vụ hè thu, vụ mùa và triển khai vụ đông 2026.
Để thực hiện thắng lợi kế hoạch sản xuất vụ lúa đông xuân, các địa phương cần thực hiện tốt các nội dung:
- Chủ động phòng chống rét cho mạ, lúa mới cấy, lúa gieo sạ bằng các biện pháp tưới đủ nước, lưu ý che phủ nilon 100% diện tích mạ xuân để phòng tránh rét và ngăn chặn xâm nhập của rầy lưng trắng mang virus gây bệnh lùn sọc đen trên mạ. Theo dõi tình hình thời tiết để điều chỉnh việc bón phân cho phu hợp, tránh bón phân đạm cho mạ và lúa mới cấy khi nhiệt độ xuống thấp.
- Các tỉnh Bắc Trung Bộ chủ yếu sử dụng giống ngắn ngày, cực ngắn ngày, hạn chế thấp nhất giống dài ngày, đảm bảo lúa trỗ từ 20/4 đến 5/5 đối với các tỉnh từ Thanh Hóa đến Hà Tĩnh và từ 10/4 đến 25/4 đối với các tỉnh từ Quảng Trị và Huế.
- Xây dựng kế hoạch sản xuất cụ thể trên địa bàn, đặc biệt kế hoạch chuyển đổi cơ cấu cây trồng trên đất trồng lúa. Tính toán kỹ thời vụ các loại giống cây trồng để có kế hoạch chuyển đổi những diện tích không đủ nước cho việc gieo cấy lúa sang gieo trồng cây trồng khác có hiệu quả kinh tế cao hơn.
- Các tỉnh Đồng bằng sông Hồng và Trung du miền núi phía Bắc hạn chế thấp nhất trà lúa xuân sớm, xuân trung, tập trung chủ yếu trà lúa xuân muộn, gieo mạ xung quanh tiết Lập xuân và tập trung cấy trong tháng 2/2026 bằng các giống lúa ngắn ngày, đảm bảo lúa trỗ tập trung từ 10 - 20/5/2026. Đối với diện tích lúa gieo thẳng cần bố trí ở vùng chủ động tưới tiêu, gieo theo vùng tập trung, sử dụng giống ngắn ngày, thời gian gieo từ 10 - 20/02 để hạn chế thấp nhất ảnh hưởng của rét đậm, rét hại. Tăng cường ứng dụng cơ giới hóa trong sản xuất như mạ khay, máy cấy, máy gặt đập liên hợp... nhằm giảm chi phí và nâng cao hiệu quả sản xuất.
- Theo sát lịch lấy nước phục vụ gieo cấy lúa vụ đông xuân 2025 - 2026 vùng Trung du và đồng bằng Bắc bộ tại Thông báo số 730/TB-BNNMT ngày 11/12/2025 của Bộ Nông nghiệp và Môi trường về lịch lấy nước phục vụ gieo cấy lúa vụ đông xuân 2025 - 2026. Thời gian 2 đợt lấy nước: Đợt 1 từ 0 giờ 00’ ngày 16/1 đến 24 giờ 00’ ngày 20/1/2025 (5 ngày); đợt 2 từ 0 giờ 00’ ngày 29/1 đến 24 giờ 00’ ngày 04/2/2026 (7 ngày).
Các địa phương cần chuẩn bị tốt nhất các điều kiện về nhân lực và hệ thống máy bơm, kể cả bơm dầu, bơm lưu động để lấy nước đạt hiệu quả cao nhất, lấy nước đổ ải thau chua, rửa mặn ở vùng ven biển, tích và giữ nước kịp thời hiệu quả, đảm đủ nước gieo cấy lúa vụ đông xuân trong khung thời vụ tốt nhất, giữ nước cho tưới dưỡng giai đoạn lúa đẻ nhánh, làm đòng, tránh làm thiệt hại và ảnh hưởng đến vùng trồng cây vụ đông.
- Rà soát cơ cấu giống lúa, lựa chọn các giống lúa phù hợp với điều kiện của địa phương, tỷ lệ mỗi giống không quá 30% diện tích để tránh rủi ro. Chuẩn bị lượng hạt giống dự phòng khoảng 10% bằng các giống lúa có thời gian sinh trưởng cực ngắn ngày, ngắn ngày để kịp thời gieo cấy lại nếu diện tích lúa mới gieo, cấy bị thiệt hại do rét.
2. Cây rau màu vụ đông 2025
- Khoanh vùng bảo vệ diện tích chuyên màu, diện tích chuyển đổi tránh bị ngập nước do đổ ải.
- Thu hoạch kịp thời những diện tích cây vụ đông đã đến kỳ thu hoạch để giảm tổn thất sau thu hoạch, đồng thời chỉ đạo nông dân tiếp tục thâm canh tăng vụ, rải vụ bằng cách trồng các loại rau ưa lạnh, ngắn ngày nhằm đảm bảo kế hoạch diện tích, đồng thời cung cấp đủ rau xanh trước, trong và sau Tết Nguyên đán, tránh dồn ứ nguồn cung do tận thu diện tích rau trước lấy nước đổ ải gieo cấy lúa vụ đông xuân.
- Chỉ đạo chăm sóc, bảo vệ tốt những diện tích cây vụ đông còn lại nhằm tăng năng suất, sản lượng, hiệu quả kinh tế và thu nhập của nông dân.
- Đẩy mạnh phát triển và liên kết sản xuất - tiêu thụ rau an toàn, tăng cường công tác kiểm tra chất lượng và vệ sinh an toàn thực phẩm.
- Có kế hoạch chuẩn bị giống, quỹ đất cho việc gieo trồng các loại cây rau màu vụ xuân. Đối với vùng chuyên sản xuất cây rau màu và đất chuyển đổi từ đất trồng lúa kém hiệu quả sang trồng cây rau màu cần khẩn trương thu hoạch diện tích đã đến thời kỳ thu hoạch, đồng thời chuẩn bị đất gieo trồng các loại cây rau ngắn ngày để phục vụ kịp thời nguồn rau trước, trong và sau Tết Nguyên đán.
3. Đề nghị các địa phương tiếp tục thực hiện Chiến lược Phát triển trồng trọt đến năm 2030, tầm nhìn đến năm 2050 và các đề án phát triển trồng trọt và bảo vệ thực vật đã được phê duyệt, đặc biệt lưu ý triển khai thực hiện Đề án sản xuất giảm phát thải lĩnh vực trồng trọt giai đoạn 2025 - 2035, tầm nhìn đến 2050.
4. Phân công lãnh đạo, cán bộ chuyên môn bám sát cơ sở, tăng cường công tác dự tính, dự báo, thông tin tuyên truyền hướng dẫn nông dân thực hiện các biện pháp kỹ thuật, nhằm khắc phục kịp thời ảnh hưởng của thời tiết và sâu bệnh hại.
5. Tăng cường thanh tra, kiểm tra và xử lý các vi phạm trong kinh doanh giống cây trồng và vật tư nông nghiệp trên thị trường.
6. Giao Trung tâm Trồng trọt và Bảo vệ thực vật phía Bắc và Khu 4 phối hợp với phòng trồng trọt và bảo vệ thực vật cùng các địa phương cập nhật hằng tuần và đột xuất tình hình sản xuất, thiên tai, dịch hại và báo cáo về Cục.
7. Một số địa phương đã nhận hỗ trợ hạt giống cây trồng (hạt giống lúa, ngô, rau) từ nguồn dự trữ quốc gia do ảnh hưởng của thiên tai 2025, đề nghị triển khai kịp thời xuống những gia đình bị thiệt hại theo quy định, hỗ trợ nông dân gieo trồng kịp thời đúng thời vụ.
