Giải được bài toán thiếu giống hồ tiêu

Theo TS Phan Việt Hà, Phó Viện trưởng phụ trách Viện Khoa học kỹ thuật Nông lâm nghiệp Tây Nguyên (WASI), hồ tiêu là một trong những cây công nghiệp chủ lực, đóng vai trò quan trọng trong xuất khẩu nông sản và thu nhập của người dân các tỉnh Tây Nguyên, Đông Nam Bộ và Duyên hải miền Trung, riêng vùng Tây Gia Lai hiện có gần 8.000 ha hồ tiêu.

Trong bối cảnh ảnh hưởng biến đổi khí hậu khiến sâu bệnh ngày càng diễn biến phức tạp, đặc biệt là bệnh chết nhanh do nấm Phytophthora spp. gây ra, việc duy trì năng suất, chất lượng sản phẩm trong sản xuất hồ tiêu đang gặp nhiều thách thức. Vì vậy, phát triển các giống hồ tiêu mới có năng suất cao, chất lượng tốt, có khả năng chống chịu sâu bệnh và thích nghi với điều kiện khô hạn là yêu cầu cấp thiết hiện nay.

TS Hà thừa nhận, khó khăn lớn nhất hiện nay của ngành hồ tiêu là vấn đề giống. Hiện nhu cầu về giống hồ tiêu cho trồng mới, trồng tái canh, phục hồi vườn tiêu đang gặp khó bởi nguồn giống phục vụ cho trồng mới hàng năm chủ yếu do các vườn ươm nhỏ lẻ cung ứng, không có nguồn gốc rõ ràng. Do đó, việc xây dựng các vườn nhân giống đầu dòng chuyên cung cấp nhanh hom tiêu thân và hom tiêu lươn cho sản xuất là nhiệm vụ cần thiết của WASI.

“Nhân giống hồ tiêu bằng hom thân cần phối trộn 60% đất, 20% phân chuồng hoai mục và 20% vỏ cà phê ủ hoai phơi nắng liên tục trong 2 tháng trước khi đóng bầu nhằm diệt mầm bệnh. Sau đó cắm hom thân 2 mắt đảm bảo độ già cành thích hợp vào giá thể, định kỳ tưới dung dịch gồm phân urê, phân vi sinh trùn quế hòa với nước, đồng thời áp dụng hỗn hợp hoạt chất Azoxystrobin, Difenoconazole và Dimethomorph kết hợp với các biện pháp vệ sinh vườn ươm để kiểm soát bệnh chết nhanh đã cho thấy hiệu quả”, TS Phan Việt Hà cho hay.

Trung tâm Nghiên cứu và Phát triển cây hồ tiêu (thuộc WASI) tại Gia Lai hiện đã xây dựng được vườn tập đoàn nhằm lưu giữ, bảo tồn các nguồn gen cây hồ tiêu và nguồn gen các loài có cùng nguồn gốc với cây tiêu nhằm cung cấp vật liệu ban đầu cho các nghiên cứu chọn giống như ghép, lai tạo giống, chọn lọc dòng thuần...

Từ nguồn quỹ gen trong vườn tập đoàn này, trong tương lai sẽ sản xuất ra các giống hồ tiêu có năng suất cao, chất lượng tốt, kháng cao với sâu bệnh hại.

Vườn tập đoàn giống hồ tiêu của Trung tâm Nghiên cứu và Phát triển cây hồ tiêu đang trồng trên 40 giống được thu thập tại các vùng trồng tiêu của Việt Nam và các nước trên thế giới như Ấn Độ, Indonesia, Campuchia.... Một số nguồn gen quý như PRDC-DP6 (DP6), PRDC-La3 (La3), PRDC-KT2 (KT2) có năng suất cao, chất lượng tốt đã được ứng dụng, khảo nghiệm để tuyển chọn giống thích hợp cho vùng Tây Nguyên.

Cũng theo TS Hà, kết quả khảo nghiệm tại các tỉnh Gia Lai, Đắk Lắk và Đắk Nông (cũ) cho thấy giống DP6 sinh trưởng mạnh, ổn định cả trong khảo nghiệm diện hẹp và diện rộng. Sau 12 tháng, tiêu DP6 đạt chiều cao trung bình 189,29 cm, vượt các dòng còn lại; số thân chính 6 dây/trụ; số đốt/thân 36,95 đốt; tỷ lệ cây sinh trưởng tốt đạt 95,95%. Khả năng sinh trưởng, phát triển ổn định tại 3 vùng sinh thái khác nhau khẳng định tính thích nghi rộng của giống tiêu DP6.

Giống DP6 là giống tiềm năng, phù hợp với vùng Tây Nguyên, được chọn lọc từ nguồn vật liệu bản địa tại tỉnh Gia Lai (cũ) thông qua phương pháp chọn lọc cá thể kết hợp đánh giá kiểu hình ngoài đồng ruộng và chỉ thị phân tử SSR nhằm đảm bảo độ chính xác và tính ổn định di truyền. Các dòng vô tính được theo dõi nhiều vụ trong điều kiện nhà lưới và đồng ruộng để đánh giá khả năng đậu quả, hình thái và sức đề kháng.

“Hiện Trung tâm Nghiên cứu và Phát triển cây hồ tiêu đã hoàn thiện hồ sơ xin bảo hộ giống và tiến tới công bố giống hồ tiêu này”, TS Phan Việt Hà chia sẻ.

Cũng theo TS Hà, thông qua chương trình nghiên cứu giống, Trung tâm đã nhập nội được 7 giống hồ tiêu từ Ấn Độ có ký hiệu từ TAD13 đến TAD19. Những giống này đang được nghiên cứu, đánh giá và trồng khảo nghiệm tại Trung tâm Nghiên cứu và Phát triển cây hồ tiêu. Bước đầu cho thấy giống có khả năng thích nghi với điều kiện tại Tây Nguyên, sinh trưởng khỏe, gié quả dài và chất lượng tốt.

“Bên cạnh đó, việc sàng lọc cá thể kháng bệnh từ quần thể cây thực sinh giao phấn tự do đã thu được những kết quả đáng khích lệ. Hiện các dòng này đang tiếp tục được theo dõi ở các giai đoạn sinh trưởng tiếp theo”, TS Phan Việt  Hà chia sẻ.

WASI đang tập trung nghiên cứu chọn tạo giống hồ tiêu kháng bệnh chết nhanh do nấm Phytophthora spp. Trong số các dòng vô tính được khảo nghiệm, dòng KT2 cho thấy khả năng chống chịu tốt với Phytophthora capsici trong điều kiện nhà màng với tỷ lệ cây chết thấp khi tiến hành lây nhiễm (12%), tỷ lệ rễ thối thấp nhất (8,65%), bộ rễ phát triển mạnh và khối lượng rễ tươi đạt 32,24g/cây.