Chủ động trữ nước ngọt, bảo vệ vùng sầu riêng trước hạn mặn

Xã Quới Thiện là một trong những địa phương có diện tích trồng sầu riêng lớn của tỉnh Vĩnh Long. Toàn xã hiện có trên 2.500 ha vườn cây ăn trái, trong đó diện tích sầu riêng chiếm hơn 1.072 ha. Đây là loại cây trồng mang lại giá trị kinh tế cao, góp phần quan trọng vào thu nhập của người dân địa phương. Tuy nhiên, sầu riêng cũng là cây trồng rất nhạy cảm với nước mặn, đòi hỏi nguồn nước tưới phải đảm bảo chất lượng, đặc biệt trong mùa khô.

Những năm gần đây, tình hình hạn hán và xâm nhập mặn tại khu vực ĐBSCL diễn biến ngày càng phức tạp, ảnh hưởng trực tiếp đến sản xuất nông nghiệp. Trước thực tế đó, thay vì lo lắng bị động, người dân xã Quới Thiện đã chủ động triển khai nhiều giải pháp trữ nước ngọt để ứng phó, nhằm bảo vệ vườn cây trong những thời điểm nước mặn xâm nhập sâu.

Một trong những mô hình tiêu biểu là của ông Nguyễn Văn Vinh, ngụ ấp Phước Lý Nhì, xã Quới Thiện. Gắn bó với cây sầu riêng hơn 20 năm qua, ông Vinh đã trải qua nhiều đợt hạn mặn và rút ra nhiều kinh nghiệm trong sản xuất. Từ diện tích vườn ban đầu chỉ hơn 4.000 m2, đến nay, vườn sầu riêng của gia đình ông đã mở rộng lên hơn 18.000 m2, trở thành nguồn thu nhập chính của gia đình.

Theo ông Vinh, để duy trì sản xuất ổn định, việc chủ động nguồn nước ngọt là yếu tố then chốt. Từ kinh nghiệm thực tế, ông đã đầu tư xây dựng hệ thống trữ nước gồm bồn chứa, nạo vét mương vườn và đặc biệt là đào ao lót bạt để dự trữ nước tưới trong mùa khô, khi nguy cơ xâm nhập mặn gia tăng.

“Cái ao này khoảng 300 m3, tôi đầu tư nay được khoảng 2 năm rồi. Ao dùng để trữ nước tưới cho sầu riêng, còn nước dùng để xịt thuốc thì phải lọc qua hệ thống R.O. Có thời điểm thiếu nước thì phải tưới xen kẽ, áp dụng hệ thống tưới tiết kiệm chứ không thể tưới thoải mái như trước”, ông Vinh chia sẻ.

Không chỉ riêng hộ ông Vinh, nhiều hộ trồng sầu riêng khác tại xã Quới Thiện cũng chủ động thực hiện các biện pháp phòng, chống hạn mặn. Ông Huỳnh Lê Chí Thanh, cùng ngụ xã Quới Thiện, cho biết người dân trong vùng thường xuyên trao đổi, nhắc nhở nhau trữ nước ngọt từ sớm, nhất là khi có thông tin dự báo mặn.

“Khi nước mặn bắt đầu lên, bà con nhắc nhau trữ nước ngọt, đóng tất cả các bọng lại, không cho nước mặn rò rỉ vào mương. Nếu mương được nạo vét kỹ thì có thể trữ nước tưới khoảng 18 đến 20 ngày”, ông Thanh cho biết.

Trước thực tế cây sầu riêng nhạy cảm với hạn mặn và nhu cầu tưới nước lớn trong mùa khô, chính quyền địa phương xác định việc trữ nước ngọt là giải pháp trọng tâm. Ông Phan Thanh Minh, Trưởng ấp Phước Lý Nhì, cho biết thời gian qua, địa phương đã được hỗ trợ xây dựng bồn chứa nước, đào ao, nạo vét mương để nâng cao khả năng trữ nước. Trên địa bàn ấp hiện có 12 bọng được phân công cụ thể cho người dân cùng quản lý.

“Khi có thông tin cảnh báo mặn từ xa, địa phương thông báo để người dân chủ động lấy nước ngọt, trữ lại từ ngày trước để sử dụng cho những ngày sau, đảm bảo nguồn nước tưới cho vườn cây”, ông Minh cho hay.

Theo ông Lê Quang Răng, Phó Giám đốc Sở Nông nghiệp và Môi trường tỉnh Vĩnh Long, trong mùa khô 2025-2026, ngành nông nghiệp tỉnh đã xây dựng và triển khai nhiều giải pháp cụ thể, đồng thời khuyến cáo các địa phương thường xuyên chịu ảnh hưởng của hạn mặn như cù lao Quới Thiện, vùng cây ăn trái Cầu Kè, Tiểu Cần chủ động phương án phòng, chống.

Bên cạnh các khuyến cáo của ngành, chính quyền địa phương đã phối hợp với người dân xây dựng các mô hình tích trữ nước ngọt phục vụ sản xuất nông nghiệp. Trong đó, mô hình đào ao lót bạt trong vườn cây ăn trái tại cù lao Quới Thiện được đánh giá là giải pháp phù hợp, hiệu quả, đáp ứng yêu cầu thích ứng với điều kiện hạn mặn ngày càng gay gắt.