Từ những vụ lúa nhiều nỗi lo
Ở vùng Tứ giác Long Xuyên, đặc biệt tại những khu vực có đất phèn nặng, việc canh tác lúa luôn đặt ra không ít thách thức với nông dân. Nguồn nước, thời tiết và đặc tính đất khiến khâu xử lý đất đầu vụ có ý nghĩa quan trọng đối với sinh trưởng của cây lúa.
Ông Lương Văn Bình, 50 tuổi, nông dân ở ấp Sơn Bình, xã Hòn Đất, tỉnh An Giang đang canh tác lúa 17ha, đã có nhiều năm gắn bó với cây lúa. Cũng như nhiều nông dân trong vùng, ông từng quen với phương thức sản xuất dựa nhiều vào kinh nghiệm, trong đó việc xử lý phèn thường phải sử dụng lượng phân lân khá lớn.
Ông Bình chia sẻ: "Ở đây hầu như vụ hè nào cũng gặp phèn. Làm riết rồi cũng quen, nhưng xử lý phèn cũng tốn chi phí. Tùy mức độ phèn và điều kiện thời tiết, có những diện tích phải sử dụng lượng lân khá lớn mới giúp cây lúa phục hồi. Chi phí đầu tư vì thế tăng lên, trong khi hiệu quả sản xuất ngày càng chịu nhiều sức ép".
Không chỉ đất phèn, bài toán rơm rạ sau thu hoạch cũng là vấn đề khiến ông Bình trăn trở. Trước đây, đốt rơm là tập quán phổ biến. Tuy nhiên khi thời tiết bất lợi, mưa nhiều khiến việc đốt rơm khó thực hiện. Trong khi đó, thu gom hoặc xử lý bằng máy móc lại phát sinh thêm chi phí.
Đặc biệt, với giống lúa DS1 mà ông đang canh tác, rơm rạ phân hủy chậm hơn một số giống khác. Nếu không có giải pháp xử lý phù hợp, lượng rơm rạ tồn dư trên đồng ruộng có thể ảnh hưởng đến việc chuẩn bị đất cho vụ tiếp theo.
Trong bối cảnh chi phí sản xuất tăng, giá lúa và đầu ra còn nhiều biến động, người trồng lúa càng phải tính toán kỹ từng khoản đầu tư. Ông Bình cho biết, nếu làm trên đất nhà thì cố gắng tiết giảm thấp nhất chi phí để giữ được hiệu quả. Với đất thuê, nhiều trường hợp gần như chỉ hòa vốn, thậm chí tính cả công lao động thì lỗ.
Chính những khó khăn đó khiến ông nhận ra muốn nâng hiệu quả sản xuất, không thể chỉ trông chờ vào việc tăng lượng phân bón hay tăng công chăm sóc. Quan trọng hơn là phải thay đổi cách nhìn về đất và cây lúa.
Mạnh dạn thử nghiệm cách làm mới
Bước chuyển trong suy nghĩ của ông Bình đến từ những lần ông đi tham quan thực tế các mô hình sản xuất lúa chất lượng cao, phát thải thấp gắn với chuỗi giá trị do ngành nông nghiệp An Giang tổ chức.
Mới đây nhất, ông Bình dự hội thảo đầu bờ đánh giá mô hình sản xuất lúa chất lượng cao, phát thải thấp theo chuỗi giá trị vụ hè thu năm 2026 do Trung tâm Khuyến nông An Giang tổ chức tại Hợp tác xã nông nghiệp Nông Thuận Phát, xã Hòn Đất (An Giang) vào sáng ngày 9/9/2026. Tại đây, ông được trực tiếp tìm hiểu mô hình sản xuất lúa theo hướng chất lượng cao, phát thải thấp, trong đó có giải pháp sử dụng Bio-Canxi của Công ty Cổ phần Phân bón Bình Điền kết hợp vùi phân để cải tạo đất và hỗ trợ quá trình phân hủy rơm rạ.
Trước đó, ông Bình từng tham quan một số mô hình nhưng chỉ dừng ở mức quan sát, chưa trực tiếp áp dụng nên chưa thể đánh giá đầy đủ hiệu quả. Lần này, việc được tận mắt nhìn thấy ruộng trình diễn và trao đổi về quy trình xử lý đất khiến ông quan tâm hơn.
Điều ông kỳ vọng ở giải pháp mới không chỉ là khả năng hỗ trợ hạ phèn mà còn giúp rơm rạ phân hủy nhanh hơn, tạo điều kiện để bộ rễ cây lúa phát triển tốt.
“Từ hiệu quả của mô hình, tôi tự tin sẽ áp dụng. Quan trọng là phải làm tốt cho đất trước. Đất tốt thì cây mới có dinh dưỡng để hút, từ đó mới giảm được chi phí, năng suất ổn định và lợi nhuận tốt hơn”, ông Bình nói.
Từ một nông dân quen với cách xử lý phèn bằng lượng phân lân khá cao, ông Bình đang chuyển sang tư duy cải tạo đất ngay từ đầu vụ. Theo ông, đây là cách làm có thể mang lại lợi ích lâu dài thay vì chỉ xử lý những biểu hiện bất lợi khi cây lúa đã gặp vấn đề.
Ông cũng quan tâm đến yếu tố chi phí. Với sản xuất lúa, một giải pháp kỹ thuật dù hiệu quả nhưng nếu chi phí quá cao sẽ khó được nông dân áp dụng rộng rãi. Vì vậy, việc sản phẩm Bio-Canxi có mức chi phí phù hợp và có thể kết hợp trong quy trình bón phân là yếu tố khiến ông cân nhắc mạnh dạn thử nghiệm.
Từ hiệu quả bước đầu quan sát được qua mô hình, ông Bình dự kiến vụ đông xuân 2026 - 2027 sẽ tham gia mô hình “Hành trình xanh - Đất khỏe, cây trồng khỏe” do Công ty cổ phần Phân bón Bình Điền đồng hành triển khai, qua đó trực tiếp đánh giá hiệu quả trên ruộng của mình.
Điều đáng chú ý ở câu chuyện của ông Bình không chỉ nằm ở việc lựa chọn thêm một sản phẩm hay một giải pháp kỹ thuật. Quan trọng hơn là sự thay đổi trong tư duy sản xuất của nông dân.
Từ kinh nghiệm thực tế, ông hiểu rằng đất là nền tảng của cả quy trình canh tác. Khi đất được cải tạo, hạn chế tác động của phèn, rơm rạ được xử lý tốt và bộ rễ cây lúa phát triển khỏe, cây có điều kiện hấp thu dinh dưỡng hiệu quả hơn. Khi đó, mục tiêu giảm chi phí, ổn định năng suất và nâng lợi nhuận mới có cơ sở thực hiện.
Đây cũng là hướng đi phù hợp với yêu cầu phát triển ngành hàng lúa gạo hiện nay, khi sản xuất không chỉ hướng tới năng suất mà ngày càng chú trọng chất lượng, giảm chi phí đầu vào, giảm phát thải và nâng giá trị hạt gạo.
Với ông Bình, sự thay đổi ấy bắt đầu từ chính thửa ruộng của mình. “Làm đất cho tốt, cây khỏe thì nông dân mới khỏe” - suy nghĩ giản dị ấy đang trở thành động lực để ông mạnh dạn tiếp cận khoa học kỹ thuật, thử nghiệm phương pháp mới và từng bước thay đổi cách làm đã gắn bó nhiều năm.
HÀNH TRÌNH XANH – ĐẤT KHỎE, CÂY TRỒNG KHỎE
Khởi động từ vụ hè thu 2025.
Triển khai tại ĐBSCL và Tây Ninh.
Tập trung phục hồi sức khỏe đất thông qua phân tích đất, cải tạo pH, giảm ngộ độc hữu cơ và nâng cao hiệu quả sử dụng dinh dưỡng bằng dòng sản phẩm Bio.
Đồng hành bởi Công ty Cổ phần Phân bón Bình Điền cùng cố vấn của GS.TS Nguyễn Bảo Vệ và các chuyên gia nông nghiệp.
HTX
