Từ thay đổi tư duy xử lý rơm rạ, cải tạo đất đến ứng dụng tiến bộ kỹ thuật và sản phẩm Bio-Canxi, nông dân Nguyễn Sông Nguồn đã giúp ruộng lúa khỏe ngay từ đầu vụ, giảm chi phí và nâng hiệu quả sản xuất.
Thay đổi nỗi lo ngay đầu vụ
Sáng sớm trên cánh đồng xã Tân Hiệp, tỉnh An Giang, những cánh đồng lúa hè thu xanh mướt trải dài trong làn sương mỏng. Dẫn chúng tôi đi dọc bờ ruộng, anh Nguyễn Sông Nguồn vừa quan sát ruộng lúa vừa chia sẻ một câu nói tưởng chừng giản dị nhưng chứa đựng nhiều kinh nghiệm của người gắn bó lâu năm với ruộng đồng: “Chi phí tăng cũng lo lắm đó, nhưng làm lúa không trúng mới càng lo hơn”.
Nỗi lo của anh không nằm ở giá vật tư nông nghiệp hay tiền công lao động ngày một tăng, mà chính là sức khỏe của cây lúa ngay từ những ngày đầu xuống giống. Theo anh, nếu cây lúa yếu, bộ rễ phát triển kém thì dù bón thêm nhiều phân hay chăm sóc kỹ đến đâu cũng khó đạt năng suất như mong muốn.
Tân Hiệp là vùng sản xuất lúa 3 vụ trong năm. Thời gian cách ly giữa các vụ thường chỉ từ 5 - 10 ngày nên việc xử lý rơm rạ gặp không ít khó khăn. Nhiều năm trước, giống như nhiều nông dân khác, anh Nguồn chọn cách đốt đồng để giải quyết lượng rơm rạ sau thu hoạch.
Tuy nhiên, việc đốt rơm rạ không chỉ làm mất nguồn hữu cơ quý giá mà phần rạ còn sót lại trên đồng ruộng tiếp tục phân hủy dở dang, gây hiện tượng ngộ độc hữu cơ, làm đất chai cứng, bộ rễ phát triển kém và giảm hiệu quả sử dụng phân bón.
Theo anh Nguồn, đốt đồng sau mùa vụ thì nhanh thiệt, nhưng đốt luôn chất hữu cơ của đất. Đất ngày càng yếu đi mà mình không để ý.
Ở vụ hè thu năm nay, thay vì đốt đồng, anh Nguồn quyết định thay đổi cách làm. Ngay từ khâu làm đất, anh giữ lại rơm rạ trên ruộng và tham gia chương trình “Hành trình xanh - Đất khỏe, cây trồng khỏe” do Công ty Cổ phần Phân bón Bình Điền triển khai.
Thông qua chương trình, cán bộ kỹ thuật Bình Điền trực tiếp xuống đồng cùng nông dân đo pH đất, đánh giá tình trạng ruộng và hướng dẫn các giải pháp cải tạo đất phù hợp.
“Trước đây chủ yếu làm theo kinh nghiệm. Bây giờ có cán bộ kỹ thuật cùng kiểm tra đất, theo dõi cây lúa nên mình yên tâm hơn rất nhiều”, anh chia sẻ.
Đất khỏe, lúa khỏe, nông dân nhẹ chi phí
Trên diện tích sản xuất của mình, anh Nguồn sử dụng Bio-Canxi với lượng khoảng 100 kg/ha trong giai đoạn đầu vụ để hỗ trợ phân hủy rơm rạ và hạ phèn.
Theo đánh giá của anh, hiệu quả dễ nhận thấy nhất là cây lúa phát triển đồng đều hơn, tỷ lệ hao hụt sau gieo sạ giảm rõ rệt. Trước đây, với mật độ gieo sạ khoảng 180kg giống/ha, anh thường phải tốn thêm công và chi phí dặm lúa ở những vị trí cây chết do ngộ độc hữu cơ hoặc phèn. Nay hiện tượng này giảm đáng kể.
Nhổ một bụi lúa trên ruộng để quan sát, anh Nguồn cho biết bộ rễ hiện nay trắng hơn, dài hơn và ít bám phèn so với các vụ trước. Trong giai đoạn từ 10 - 20 ngày sau sạ, cây lúa cũng ít xuất hiện hiện tượng trắng lá - dấu hiệu thường gặp khi ruộng bị ngộ độc hữu cơ.
“Rễ khỏe thì cây khỏe. Đất thông thoáng hơn nên lúa bén rễ nhanh, đẻ nhánh sớm và đồng đều”, anh nói.
Không chỉ cải thiện điều kiện đất, việc xử lý Bio-Canxi còn giúp anh giảm lượng phân bón sử dụng trong các đợt bón thúc sau đó. Nếu như trước đây mỗi lần bón anh phải sử dụng từ 17 - 20 kg phân/công thì hiện nay giảm còn khoảng 13 - 17 kg/công nhưng cây lúa vẫn sinh trưởng tốt.
Sau khi sử dụng Bio-Canxi đầu vụ, anh tiếp tục bón Đầu Trâu Bio-Lúa 1 theo hai đợt ở giai đoạn 7 - 10 ngày và 18 - 22 ngày sau sạ. Nhờ nền đất được cải thiện, cây lúa hấp thu dinh dưỡng hiệu quả hơn, số chồi hữu hiệu tăng lên.
Theo anh, điểm đáng mừng nhất là khả năng đẻ nhánh đồng đều. Các nhánh con phát triển gần tương đương cây mẹ, tạo tiền đề hình thành nhiều bông hữu hiệu về sau.
Đặc biệt, ở các giai đoạn rút nước giữa vụ, hiện tượng váng phèn đỏ trên mặt ruộng hầu như không còn xuất hiện như trước. Mặt đất đen hơn, tơi xốp hơn và ít xảy ra tình trạng ngộ độc phèn.
Đứng giữa cánh đồng xanh tốt, anh Nguồn cho rằng khoản chi phí đầu tư thêm cho Bio-Canxi thực chất không lớn, nhưng lợi ích mang lại rất đáng giá. Không chỉ giảm công dặm lúa, giảm lượng phân bón sử dụng mà còn giúp cây lúa khỏe ngay từ đầu vụ, tạo nền tảng cho cả quá trình sản xuất.
“Làm lúa bây giờ không thể chỉ nhìn chuyện bón bao nhiêu phân hay phun thuốc gì. Muốn hiệu quả phải chăm từ đất trước. Đất khỏe thì cây khỏe, cây khỏe thì nông dân mới yên tâm”, anh Nguồn đúc kết.
Giá lúa biến động, vật tư tăng, nông dân buộc tìm hướng đi mới. Canh tác dựa trên nền tảng 'đất khỏe' theo hướng sinh học đang mở ra lời giải bền vững, hiệu quả.
🌾 Từ ngày 17/11/2025, Công ty Cổ phần Phân bón Bình Điền chính thức khởi động Chương trình “HÀNH TRÌNH XANH – ĐẤT KHỎE, CÂY TRỒNG KHỎE” với 50 cuộc hội thảo cho bà con nông dân trồng lúa để chuẩn bị bước vào vụ Đông Xuân 2025–2026 tại các vùng trồng lúa trọng điểm: ĐBSCL – Miền Đông – Miền Trung – Tây Nguyên, kéo dài từ 11/2025 đến 4/2026.
Đất là 'giá đỡ' của cây, là nơi cung cấp chất dinh dưỡng và nước cho cây trồng sinh trưởng. Các yếu tố giúp cây trồng phát triển tốt bắt đầu từ môi trường đất.
Bộ Nông nghiệp và Phát triển nông thôn (NN&PTNT) đặt mục tiêu đến năm 2030, Việt Nam sẽ có 1 triệu ha lúa chất lượng cao, phát thải carbon thấp, đồng thời kỳ vọng ngành lúa gạo Việt Nam sẽ mang về 2.500 tỷ đồng mỗi năm từ việc bán tín chỉ carbon.
