Đề án 1 triệu ha lúa chất lượng cao, phát thải thấp vùng ĐBSCL đang được nhân rộng. Các chuyên gia, nhà quản lý và doanh nghiệp, trong đó có Phân bón Bình Điền, đều cho rằng để chuyển đổi thành công thì nông dân cần được đồng hành và chia sẻ rủi ro.
Kết quả bước đầu từ các mô hình:
Giảm đầu vào: Theo ông Hoàng Văn Hồng, Phó Giám đốc Trung tâm Khuyến nông Quốc gia, lượng giống gieo sạ đã giảm từ 100–150 kg/ha xuống còn khoảng 70 kg/ha. Lượng urê giảm 20–40 kg/ha.
Tăng thu nhập: Nhờ đó, lợi nhuận của nông dân tăng thêm khoảng 3–5 triệu đồng/ha.
Ghi nhận quốc tế: TS Vinod Ahuja, đại diện FAO, đánh giá đây là chương trình đổi mới nổi bật trong khu vực, với tiến độ vượt kỳ vọng.
Những điểm then chốt cần chú trọng:
Sức khỏe đất và dinh dưỡng: Ông Phan Văn Tâm, Phó Tổng Giám đốc Công ty CP Phân bón Bình Điền, cho rằng cần cải tạo đất, bổ sung hữu cơ và bón phân cân đối. Ông lưu ý giảm phân bón không có nghĩa là cắt giảm bằng mọi giá.
Xử lý rơm rạ: Nếu xử lý đúng cách, rơm rạ sẽ thành nguồn dinh dưỡng cho đất. Ngược lại, vùi rơm tươi trong ruộng ngập nước có thể làm hại rễ lúa và tăng phát thải mê-tan. Vì vậy, việc xử lý rơm rạ cần đi cùng quản lý nước và phân bón.
Hạ tầng đồng ruộng: Muốn áp dụng tưới ngập – khô xen kẽ thì phải có thủy lợi chủ động tưới và tiêu. Ngoài ra cần hoàn thiện giao thông nội đồng, đẩy mạnh cơ giới hóa và tránh áp một quy trình chung cho mọi cánh đồng.
Chung tay cùng nông dân:
Ông Lê Thanh Tùng, Chủ tịch Hiệp hội Ngành hàng Lúa gạo Việt Nam, cho rằng đây phải là một chương trình chuyển đổi tổng thể, lấy thu nhập của nông dân làm mục tiêu thay vì chỉ chạy theo năng suất. Mỗi bên giữ một vai trò riêng:
Nông dân trực tiếp sản xuất.
Hợp tác xã tổ chức vùng nguyên liệu.
Doanh nghiệp cung ứng vật tư và bao tiêu sản phẩm.
Viện, trường và khuyến nông hỗ trợ kỹ thuật.
Nhà nước xây dựng chính sách và đầu tư hạ tầng.
Thứ trưởng Bộ Nông nghiệp và Môi trường Nguyễn Hoàng Hiệp nhấn mạnh: nông dân là trung tâm, doanh nghiệp là động lực, khoa học công nghệ là nền tảng. Nhà nước sẽ hỗ trợ quản trị rủi ro, nâng cao năng lực hợp tác xã và tạo điều kiện cho phụ nữ, thanh niên và hộ sản xuất nhỏ tham gia.
Minh Sáng – Hà Duyên
