Theo báo cáo của Cục Trồng trọt và Bảo vệ thực vật (Bộ Nông nghiệp và Môi trường), năm 2026, diện tích lúa gieo trồng trên cả nước ước đạt 7,06 triệu ha, sản lượng ước đạt 43,55 triệu tấn. Trong đó, vụ đông xuân 2025-2026, gieo trồng gần 3 triệu ha, dự kiến sản lượng trên 20 triệu tấn.
Tại vùng trọng điểm là ĐBSCL và tỉnh Tây Ninh, diện tích xuống giống vụ đông xuân 2025-2026 đạt trên 1,5 triệu ha, ước sản lượng gần 11 triệu tấn.
Cơ cấu giống lúa vụ đông xuân tiếp tục chuyển dịch theo hướng tích cực, phù hợp với định hướng tái cơ cấu ngành lúa gạo và nhu cầu thị trường xuất khẩu giá trị cao. Cụ thể, nhóm giống lúa thơm đặc sản và Japonica chiếm khoảng 45%, nhóm hạt dài chất lượng cao khoảng 30%, nhóm nếp 10% và nhóm chế biến là 15%.
Ông Nguyễn Quốc Mạnh - Phó Cục trưởng Cục Trồng trọt và Bảo vệ thực vật đánh giá, vụ đông xuân năm nay có nhiều điều kiện thuận lợi, nhờ không chịu ảnh hưởng lớn của xâm nhập mặn. Đặc biệt, bà con nông dân đã đẩy mạnh ứng dụng quy trình kỹ thuật mới, nhất là quy trình canh tác lúa chất lượng cao, giảm phát thải mà Cục đã ban hành.
Với sản lượng trên, lãnh đạo Cục Trồng trọt và Bảo vệ thực vật cho biết, sau khi cân đối nhu cầu an ninh lương thực trong nước, chế biến, dữ trữ, lượng gạo hàng hóa phục vụ xuất khẩu năm 2026 khoảng 7,73 triệu tấn. Trong đó, 6 tháng đầu năm dự kiến xuất khoảng 4,014 triệu tấn và 6 tháng cuối là 3,716 triệu tấn.
Thực hiện Công điện số 21/CĐ-TTg ngày 04/3/2025 của Thủ tướng Chính phủ, Cục Trồng trọt và Bảo vệ thực vật đề xuất Bộ Công Thương và Bộ Tài chính nghiên cứu có chính sách hỗ trợ doanh nghiệp như: giảm chi phí logistic, tín dụng… thúc đẩy doanh nghiệp thu mua tạm trữ lúa cho bà con nông dân trong cao điểm thu hoạch hiện nay.
Đặc biệt, theo ông Mạnh, trong năm 2025, Chính phủ đã xuất một lượng gạo lớn từ dự trữ quốc gia để hỗ trợ các địa phương chịu ảnh hưởng thiên tai. Hiện nay, thời điểm giá lúa xuống thấp, để hỗ trợ bà con nông dân tiêu thụ lúa, ông kiến nghị nên có chính sách thu mua để bù vào dự trữ quốc gia.
Về phía các doanh nghiệp, ông Mạnh mong muốn, các đơn vị tích cực thu mua tạm trữ, lưu kho trong thời điểm giá xuống thấp, để bình ổn giá lúa và kích thích nông dân sản xuất trong những vụ tới.
